obrazek-tytuowy
14.10.2023

Zapach Wenus, czyli olejek z róży damasceńskiej

W róży zdumiewa mnie wszystko: zestawienie ostrych kolców z delikatnością płatków i ich wyzywającym kolorem; kojące działanie na układ nerwowy i jednoczesna intensywność wrażeń, jakich dostarcza.

Powodem, dla którego powstał ten artykuł jest olejek eteryczny, nadający róży zmysłowego, wielowymiarowego aromatu oraz unikalnych właściwości. Zanim jednak przejdę do opisania samego olejku, chciałabym przyjrzeć się najsłynniejszemu kwiatowi na świecie.

Spis treści

Róża jako element tradycji, kultury i religii

Mianem róży (Rosa L.) określamy krzewy z rodziny różowatych (Rosaceae), występujące naturalnie na półkuli północnej; wśród nich wyodrębniamy ok. 200 gatunków. W Polsce, w stanie dzikim, spotkać możemy kilkanaście z nich. [1]

Pierwsze wzmianki na temat róży pochodzą ze starożytnych chińskich pism oraz indyjskich tekstów zapisanych w sanskrycie, jednak z badań skamieniałości wiemy, że gatunek Rosa występuje na ziemi minimum od… 40 milionów lat. [2]

Obraz "The Soul of the Rose" - John William Waterhouse (1908)

Obraz "The Soul of the Rose" - John William Waterhouse (1908)

Z dokumentów historycznych, poematów i obrazów wyłania się jej potęga.

Sława i wszędobylskość róży mnie onieśmiela: jest atrybutem bogiń, porasta królewskie ogrody, gra pierwsze skrzypce w eliksirach miłosnych, to właśnie nią pachnie Kleopatra. Bezsprzeczna królowa kwiatów, nazywana “darem od aniołów”, od zawsze miała towarzyszyć temu co nieprzeciętne i święte. Starożytni Grecy i Rzymianie widzieli ją w towarzystwie Afrodyty i Wenus (bogini piękna i miłości), Egipcjanie przedstawiali ją jako atrybut Izydy (bogini-matki, patronki macierzyństwa i rodziny); w kulturze chrześcijańskiej zapach róży powiązany jest z kultem Maryjnym (jako symbol czystości i świętości). [1, 3]

Każdy chce mieć różę u siebie. Tak i ja zapragnęłam, aby królowa pojawiła się wśród naszych olejków eterycznych.

Olejek różany - dlaczego jest taki wyjątkowy?

Zacznijmy od… początku!

W przemyśle olejkowym istotne są głównie dwa gatunki róży: róża damasceńska (Rosa damascena) oraz róża stulistna (Rosa centifolia), jednak zdecydowanie to róża damasceńska daje najcenniejszy i najbardziej pożądany olejek. Gatunek ten uprawiany jest w wielu krajach, m.in: Turcji, Iranie, czy w Indiach, jednak najważniejsza odmiana róży damasceńskiej rośnie w bułgarskiej Dolinie Róż, niedaleko miasta Kazanłyk. [1, 4]

Już sam proces produkcji olejku różanego jest unikalny. Olejek eteryczny zlokalizowany jest przede wszystkim na powierzchni płatków kwiatowych, dlatego zbiory muszą odbywać się nader delikatnie: nie ma tutaj miejsca na maszyny, które mogłyby uszkodzić cenny surowiec.

Płatki róż zbierane są ręcznie przez około 30 dni, na przełomie maja i czerwca, a czynność ta rozpoczyna się wraz ze wschodem słońca.

To właśnie wtedy róże są nasycone olejkiem najbardziej. Olejek eteryczny składa się z silnie lotnych substancji, zatem im słońce dłużej grzeje, tym więcej wyparowuje go z kwiatów. Zbiory trwają maksymalnie do południa, choć zazwyczaj kończą się około 10/11 rano. [1, 5]

Kolejnym zaskoczeniem jest faktyczne stężenie olejku eterycznego w kwiatach. Otóż wśród wszystkich istotnych gatunków i odmian, zawartość olejku w płatkach róż jest bardzo niska: waha się od 0,009% do 0,06%. Tak jak u innych roślin aromatycznych, zmienność ta wynika z wielu czynników, m.in: warunków klimatycznych, rodzaju gleby, pogody oraz pory dnia (tak jak wspominałam wyżej - im wcześniej zebrane kwiaty, tym wyższa zawartość olejku). [6, 7]

Co to właściwie oznacza? Już spieszę z odpowiedzią: aby otrzymać 1 kg olejku różanego, potrzebne jest aż 3-5 ton płatków róż! Dla porównania dodam, że z jednej tylko tony kwitnących szczytów lawendy otrzymuje się od 5 do 10 kg olejku lawendowego. Działa na wyobraźnię, prawda? [1]

Nie wiadomo co bardziej zwala z nóg: zapach czystego olejku różanego, czy jego cena ;). Jeśli spotkasz olejek różany w podejrzanie niskiej cenie (standardowa wartość 100% olejku z róży damasceńskiej to ok. 100 zł/ml), z pewnością jest fałszowany lub po prostu odpowiednio rozcieńczony (dla przykładu: w naszym sklepie oferujemy 5% rozcieńczenie w oleju jojoba).

Od czystego olejku różanego aż kręci się głowie; jest zbyt intensywny, by w pełni go podziwiać. Dopiero po rozcieńczeniu można docenić złożoność jego aromatu. W tym właśnie przypadku: mniej znaczy lepiej - szczególnie jeśli zależy nam także na jego terapeutycznych właściwościach.

Pozostając jeszcze chwilę przy walorach zapachowych - olejek z róży damasceńskiej to bezsprzecznie jeden z najpiękniejszych kwiatowych aromatów na świecie, wpływający na wyobraźnię poetów, malarzy i perfumiarzy od tysięcy lat. Olejek różany składa się z aż 400 związków aktywnych! Co ciekawe, na jego niepowtarzalność i wyjątkowość najbardziej wpływają tzw. istotne sensorycznie mikroskładniki, występujące w stężeniu poniżej 0,1%, wśród których warto wymienić tlenek różany, damascenon i damaskon. Nie mogę wyjść z podziwu, że to natura stworzyła tak fenomenalny i wielowymiarowy zapach.

Przeciwlękowe i uspokajające właściwości olejku różanego

Do zachwytów poetów, malarzy i perfumiarzy należy dodać conajmniej jeszcze jeden: zachwyt aromaterapeutów. Wyjątkowość olejku różanego wybiega daleko poza jego walory zapachowe. Aromaterapeuci cenią go w szczególności za przeciwlękowe i uspokajające właściwości.

Wpływ inhalacji olejkiem różanym (1%, 2,5% i 5%) badano na szczurach i porównywano jego działanie przeciwlękowe ze znanym lekiem diazepamem (1.0 i 2.0 mg/kg) oraz grupą kontrolną. Inhalacja przyniosła zbliżony efekt przeciwlękowy (ang. anxiolytic effect) do diazepamu przy dawce 1 mg/kg. Test przeprowadzono przy pomocy standardowego podniesionego labiryntu krzyżowego (ang. elevated plus-maze test), powszechnie używanego do tego typu obserwacji. [8] Pragnę jednak zaznaczyć, że zaburzenia lękowe wymagają kompleksowej opieki specjalisty, której aromaterapia nigdy nie zastąpi.

W innych badaniach, wykazano, że inhalacja olejkiem różanym obniża poziom kortyzolu (tzw. “hormon stresu”) u mężczyzn i u kobiet oraz poziom testosteronu u kobiet (u mężczyzn obniżył się nieznacznie). [9]

Znana aromaterapeutka, Valerie Ann Worwood w swojej książce The complete book of essential oils and aromatherapy, proponuje, by używać olejku różanego m.in. podczas napięcia nerwowego, stanów lękowych i depresyjnych oraz dolegliwości powiązanych ze stresem. Dodam od siebie, że olejek z róży damasceńskiej to cudowne dopełnienie wszelkich technik relaksacyjnych, takich jak joga i medytacja. Warto także wdychać go wieczorem: po stresującym dniu łagodnie wycisza umysł i rozluźnia ciało. [10]

Róża, przyjaciółka kobiety

Odwieczne skojarzenie z bogini Wenus wcale mnie nie dziwi: kobiety od tysięcy lat wykorzystywały właściwości róży w zabiegach pielęgnacyjnych oraz w zaklęciach miłosnych, zyskała bowiem status silnego afrodyzjaku. Olejek różany znajdziemy w ekskluzywnych damskich perfumach i kosmetykach do pielęgnacji twarzy, jednak jego skuteczność wybiega daleko poza sferę piękna i miłości.

Olejek eteryczny z róży damasceńskiej wspaniale sprawdza się jako środek łagodzący objawy zespołu napięcia przedmiesiączkowego (PMS).

Porównano wpływ masażu aromaterapeutycznego (wzbogaconego o olejek z róży damasceńskiej) z masażem bez dodatku olejków eterycznych na odczuwanie bólu miesiączkowego. Stwierdzono, że automasaż z dodatkiem olejku różanego zmniejsza nasilenie bólu związanego z menstruacją. Użyto 4% olejku różanego rozcieńczonego w oleju migdałowym. Warto wspomnieć, że terapia samym masażem (bez olejku eterycznego) również poprawiła komfort uczestniczek i miała wpływ na zmniejszenie odczuwanego bólu, jednak dodanie olejku różanego wzmocniło efekt. [11]

Akwarela "Rosa damascena Aurora", Pierre-Joseph Redouté (1759-1840)

Akwarela "Rosa damascena Aurora", Pierre-Joseph Redouté (1759-1840)

Jak wspominałam wcześniej, olejek różany harmonizuje sferę psychiczną, co w okresie okołomenstruacyjnym jest szczególnie korzystne; wśród najczęstszych objawów PMS znajdziemy przecież drażliwość, smutek i zmienność emocjonalną. Warto w tym czasie dać sobie odrobinę miłości: delikatnie wymasować ciało, przygotować aromatyczną kąpiel lub po prostu rozkoszować się pięknym zapachem róży. Sprawdziłam, działa! [12]

Wpływ olejku różanego na kondycję skóry

Wolne rodniki (inaczej: reaktywne formy tlenu) mają wpływ m.in na starzenie się skóry: utleniają warstwę lipidową oraz uszkadzają włókna kolagenowe (odpowiedzialne za jej elastyczność). Olejek eteryczny z róży damasceńskiej jest bogaty w substancje o działaniu antyoksydacyjnym, czyli zwalczającym wolne rodniki. Ponadto, jest skuteczny w terapii oparzonej skóry oraz objętej infekcją grzybiczą. Jest wspaniałym dodatkiem do domowych kosmetyków oraz zabiegów pielęgnacyjnych np. do maseczek na bazie glinek mineralnych.

Ciężko o bardziej rozpoznawalny kwiat niż róża, jest wszechobecny: w cukierni, zielarni, perfumerii, drogerii, kwiaciarni. Można by powiedzieć: pospolity. Ale nie! Wszędobylskość róży wynika z jej unikalności, niepowtarzalności, z mnogości zastosowań.

Olejek różany długo był na mojej liście z cyklu “must-have”. Pieczołowity proces powstawania, jego historia i siła terapeutycznego oddziaływania - to wszystko pobudziło moją ciekawość i wyobraźnię. Szukałam najlepszego: bułgarskiego, z róży damasceńskiej. I znalazłam… <3 W trakcie pisania artykułu wdychałam go zachłannie, smarowałam nadgarstki i miękko przymykałam oczy. Zapach róży, czy jak wolę mówić: zapach samej Wenus, uszlachetnia teraźniejszość i penetruje zakamarki pamięci: przywodzi na myśl babciną konfiturę, zapach nadbałtyckiej bryzy, pierwszy kwiat od ukochanego…

Jakie obrazy podsuwa Ci wyobraźnia, gdy wąchasz olejek różany?

Jowita

Sprawdź również:

Proponowane artykuły

Czy istnieją zioła na libido dla kobiet?

Jak zrobić dobry macerat olejowy? Sprawdzony przepis

Kwas hialuronowy – 3 fakty, które Cię zaskoczą!

Zioła miłości, czyli afrodyzjaki dla kobiet i mężczyzn

najnowsze z